وب سایت خبری تحلیلی هاناخبر

به گزارش هاناخبر ، سال ۱۴۰۴ را می‌توان یکی از پیچیده‌ترین سال‌های تاریخ معاصر بازار آهن ایران دانست. بازاری که همواره به نرخ ارز، سیاست‌های داخلی و تحولات منطقه‌ای حساس بوده، در این سال با مجموعه‌ای از شوک‌های هم‌زمان مانند رشد کم‌سابقه قیمت دلار و تنش‌های نظامی، محدودیت انرژی فولادسازان و تغییر فرمول قیمت‌گذاری در بورس کالا مواجه شد.

در این گزارش از مرجع بازار آهن فولاد ایرانیان ، تلاش کرده‌ایم تصویری جامع از بازار آهن ۱۴۰۴، روند قیمت آهن در سال ۱۴۰۴ و مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر قیمت میلگرد و تیرآهن ۱۴۰۴ ارائه دهیم؛ تحلیلی که می‌تواند برای فعالان بازار فولاد، پیمانکاران، تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران راهگشا باشد.

تصویر کلی بازار آهن در ابتدای ۱۴۰۴

بازار فولاد ایران سال را در شرایطی آغاز کرد که سه ویژگی اصلی بر آن حاکم بود:

1. رکود عمیق در بخش ساخت‌وساز
2. کاهش توان خرید صنایع مصرف‌کننده
3. انتظارات تورمی ناشی از رشد نرخ ارز

درحالی‌که تقاضای واقعی میلگرد و تیرآهن چندان پررنگ نبود، قیمت‌ها بیش از آنکه تابع عرضه و تقاضای سنتی باشند، از نرخ دلار و تحولات سیاسی تأثیر می‌گرفتند. این مسئله باعث شد بازار آهن در ۱۴۰۴ رفتاری هیجانی‌تر از سال‌های قبل داشته باشد.

برآورد فعالان بازار نشان می‌دهد که همه آهن آلات مانند قیمت انواع نبشی ، میلگرد، تیر، ورق و ... در برخی مقاطع سال نسبت به ابتدای سال رشد قابل‌توجهی را تجربه کرد، درحالی‌که حجم معاملات در بورس کالا و بازار آزاد هم‌زمان کاهش یافته بود. این پدیده نشان‌دهنده شکل‌گیری «افزایش قیمت بدون رونق مصرفی» بود.

مهم‌ترین اتفاقات اثرگذار بر بازار آهن در ۱۴۰۴

۱. اعتصاب رانندگان کامیون و اختلال در زنجیره توزیع

در مقاطعی از سال، اعتصاب رانندگان کامیون باعث شد حمل محصولات فولادی از کارخانه‌ها به بازار با اختلال مواجه شود. ازآنجاکه زنجیره توزیع فولاد وابستگی بالایی به حمل‌ونقل جاده‌ای دارد، کاهش بارگیری به‌سرعت خود را در بازار آزاد نشان داد.

نتیجه این وضعیت، افزایش مقطعی قیمت آهن در بازار آزاد بود؛ افزایشی که بیش از آنکه ناشی از کمبود تولید باشد، حاصل محدودیت در عرضه عملیاتی بود. بسیاری از بنگاه‌ها با کمبود موجودی روبه‌رو شدند و فاصله قیمت کارخانه و بازار افزایش یافت.

۲. انفجار در بندر رجایی و نگرانی‌های صادراتی

حادثه انفجار در بندر شهید رجایی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های صادراتی کشور، فضای روانی بازار فولاد ایران را تحت تأثیر قرار داد. هرچند زیرساخت‌ها به‌سرعت ترمیم شد، اما نگرانی درباره اختلال در صادرات شمش و محصولات فولادی، انتظارات افزایشی را تقویت کرد.

واردات مواد اولیه و صادرات برای فولادسازان ایرانی نقش حیاتی دارد. هرگونه تهدید در این حوزه می‌تواند بر درآمد ارزی، عرضه داخلی و درنهایت قیمت آهن در سال ۱۴۰۴ اثرگذار باشد.

۳. تنش‌های ایران و اسرائیل و جنگ ۱۲ روزه

درگیری مستقیم و جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل یکی از نقاط عطف سال بود. در این دوره، بازار ارز جهش کرد و نرخ دلار به سطوح بی‌سابقه‌ای نزدیک شد. عبور دلار از کانال‌های قبلی و حرکت به سمت محدوده‌های بالای 100 هزار تومان در آن دوره، سیگنال افزایشی قدرتمندی به بازار فولاد ارسال کرد.

در چنین شرایطی، قیمت میلگرد ۱۴۰۴ و قیمت تیرآهن ۱۴۰۴ با سرعت بیشتری رشد کردند، هرچند رکود تقاضا مانع از شکل‌گیری رونق معاملاتی شد.

۴. تشدید تحریم‌ها با فشار ترامپ

افزایش فشارهای تحریمی و محدودیت‌های بانکی، هزینه مبادلات صادراتی را بالا برد. هرچند صنعت فولاد ایران تجربه عبور از تحریم‌ها را دارد، اما تشدید محدودیت‌ها بر نرخ ارز و هزینه‌های حمل اثر گذاشت.

ازآنجاکه بازار فولاد ایران ساختاری دلاریزه دارد، رشد نرخ ارز مستقیماً در قیمت پایه بورس کالا و بازار آزاد منعکس شد.

۵. محدودیت انرژی؛ چالش تکرارشونده فولادسازان

در تابستان، محدودیت برق و در زمستان، محدودیت گاز بار دیگر ظرفیت تولید فولاد را کاهش داد. کاهش تولید شمش در برخی بازه‌ها موجب شد عرضه در بورس کالا محدودتر شود و قیمت‌ها تحت فشار صعودی قرار گیرند.

صنعت فولاد ایران با وجود ظرفیت اسمی بالا، همچنان در برابر بحران انرژی آسیب‌پذیر است و این موضوع در سال ۱۴۰۴ نیز یکی از متغیرهای کلیدی بازار بود.

۶. تغییر فرمول محاسبه نرخ پایه در بورس کالا

در سال ۱۴۰۴، چندین تغییر در نحوه محاسبه نرخ پایه آهن‌آلات در بورس کالا اعمال شد. هدف این اصلاحات، نزدیک‌تر شدن قیمت‌های بورس به واقعیت بازار و کاهش شکاف با بازار آزاد بود. این اقدام اگرچه شفافیت را افزایش داد، اما باعث شد نوسانات نرخ ارز سریع‌تر و مستقیم‌تر به بازار فولاد منتقل شود. درنتیجه، بورس کالا بیش از گذشته به تحولات ارزی حساس شد.

۷. حذف ارز ترجیحی و کاهش فاصله نیمایی و آزاد

حرکت به سمت کاهش فاصله نرخ ارز نیمایی و بازار آزاد، یکی دیگر از تحولات مهم اقتصادی سال بود. این اقدام به همگرایی بیشتر قیمت‌های داخلی و صادراتی انجامید و ساختار قیمت‌گذاری فولاد را تغییر داد.

در کوتاه‌مدت، این سیاست موجب تعدیل صعودی قیمت‌ها شد، اما در بلندمدت می‌تواند به شفافیت بیشتر بازار فولاد ایران کمک کند.

۸. رکود صنایع مصرف‌کننده آهن‌آلات

در کنار تمام عوامل افزایشی، رکود صنایع مصرف‌کننده نقش بازدارنده‌ای ایفا کرد. پروژه‌های ساختمانی، طرح‌های عمرانی و برخی صنایع پایین‌دستی با کمبود منابع مالی مواجه بودند. همین موضوع باعث شد افزایش قیمت‌ها با افت حجم معاملات همراه شود.

بازار آهن ۱۴۰۴ در بسیاری از ماه‌ها شاهد شرایطی بود که قیمت‌ها رشد می‌کردند، اما گردش نقدینگی کاهش می‌یافت.

۹. صف‌آرایی ارتش آمریکا در منطقه و فشار برای مذاکره

در ماه‌های پایانی سال، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و فشارهای سیاسی برای مذاکره، نرخ ارز را به بالای 160 هزار تومان رساند و به‌تبع آن بازار فولاد را وارد فاز افزایشی قرار داد. فضای روانی بازار به‌شدت خبرمحور شد و تحلیل‌های اقتصادی جای خود را به رصد تحولات ژئوپلیتیکی داد.

جمع‌بندی اثر رویدادها بر بازار آهن ۱۴۰۴

این شرایط برای فعالان بازار چه معنایی دارد؟

• برای پیمانکاران : خرید مرحله‌ای و مدیریت ریسک
• برای بنکداران : مدیریت نقدینگی و کنترل موجودی
• برای تولیدکنندگان : تنوع بازارهای صادراتی و برنامه‌ریزی برای مدیریت انرژی.

به گفته یکی از فعالان باسابقه بازار آهن، «سال ۱۴۰۴ بیش از هر زمان دیگری نشان داد که اقتصاد ایران سیاسی‌تر از آن است که صرفاً با تحلیل عرضه و تقاضا قابل پیش‌بینی باشد.»

چشم‌انداز کلی بازار آهن

بازار آهن ایران در سال ۱۴۰۴ بیش از هر زمان دیگری به متغیرهای کلان اقتصادی و سیاسی وابسته بود. قیمت‌ها نه صرفاً بر اساس تقاضای مصرفی بلکه تحت تأثیر دلار، تحریم، جنگ، سیاست‌های ارزی و محدودیت انرژی حرکت کردند.

چشم‌انداز پیش‌رو نشان می‌دهد که تا زمان ایجاد ثبات در سیاست خارجی، بازار ارز و زیرساخت انرژی، بازار فولاد همچنان با عدم قطعیت همراه خواهد بود. درنهایت، بازار آهن ۱۴۰۴ یک پیام روشن داشت: در اقتصاد ایران، تحلیل بازار فولاد بدون درک تحولات کلان سیاسی و ارزی ممکن نیست.